Informatie over planten (algemene achtergronden)

Planten spelen een belangrijke rol in zowel de levende als de levenloze natuur. We zijn afhankelijker van planten dan je in eerste instantie misschien zou denken. Zo zijn we alleen al voor ons voedsel allemaal afhankelijk van planten.
Dat stukje vlees op je bord was wel ooit eens een koe of een varken, en wat eten koeien en varkens? Juist: planten! Om op te groeien tot dat lapje vlees op je bord, moest dat dier wel eerst de nodige kilo's plantaardig materiaal naar binnen werken. Zo zie je maar weer: Het zijn de planten die aan het begin van de voedselketen staan.

Een andere, en zeker niet minder belangrijke rol van planten is hun rol in de gaswisselingskringloop. Alles wat leeft, ademt; Mensen, dieren en ook vissen moeten ademhalen. Met dit ademhalen nemen wij zuurstof op, dat weer wordt gebruikt om allerlei biologische processen in ons lichaam te laten verlopen die van levensbelang zijn. Je mag dan ook gerust zeggen dat er zonder zuurstof (bijna) geen dierlijk leven mogelijk is op aarde. Alle lucht op aarde is allang tenminste een keer door een levend wezen in- en weer uitgeademd.

Bijna al die zuurstof halen wij uit de dampkring. Deze laag gemengde gassen is "slechts" 30 kilometer dik. Maar als iedereen voor zijn of haar zuurstofvoorziening zo afhankelijk is van dat dunne laagje gemengde gassen, hoe komt het dan dat al het zuurstof niet allang op is? Gelukkig hoeven we ons niet druk te maken over het opraken van zuurstof. Het leven op aarde is namelijk erg bedreven in "recycling". We ademen zuurstof in, en koolstofdioxide uit. Deze koolstofdioxide is een "afvalprodukt" van onze verbranding, en heeft voor ons geen nut meer.
Planten ademen gelukkig ook. Ze nemen koolstofdioxide en water op, en zetten deze onder invloed van zonlicht om in energierijke verbindingen. Door deze energierijke verbindingen later weer te verbranden, komt de plant aan zijn benodigde energie om te leven. Daarnaast wordt een groot deel van deze nieuw gemaakte verbindingen gebruikt om de plant op te bouwen. Het mooiste van dit alles komt nog. De plant ademt hierbij als "afvalprodukt" zuurstof uit!
Voilà: Het kringetje is rond. Wij leveren de plant koolstofdioxide, die het op zijn beurt weer "omzet" in zuurstof; Zuurstof die wij nodig hebben voor onze ademhaling. Zonder deze "gaswisselingskringloop" zouden mens en dier allang zonder zuurstof, en de planten zonder koolstofdioxide hebben gezeten.
Overigens, wist je dat deze zuurstofproductie ooit misschien wel de grootste milieuramp aller tijden is geweest? Probeer je maar eens in te denken welke organismen kunnen leven in een zuurstofloze atmosfeer, en waar zijn deze gebleven.

En planten zijn niet alleen voedsel- of zuurstoffabriek. Planten verschaffen ook veel dieren onderdak. Denk maar eens aan vogels die nesten maken van takjes en twijgjes, hoog in een boom. Ook wij gebruiken plantaardig materiaal in en om ons huis; De grenenhouten parketvloer, de eikenhouten boekenkast en de katoenen lakens op je bed. Er gaat geen dag voorbij, of je hebt wel op één of andere manier te maken met planten.
Ook in de natuur spelen planten een minstens net zo belangrijke rol als dieren. Het grote verschil tussen planten en dieren zit hem dan ook vooral in de levensstijl. En planten hebben een levensstijl, want planten zijn net zo goed levende wezens als dieren. Ze hebben dezelfde drang tot overleven als elk ander levend wezen, en staan daarbij in zekere mate voor dezelfde problemen als dieren.

Meer toegespitste informatie vindt je in de andere delen van de leeskamer.

reacties op deze site kun je kwijt bij: jaap vos @  J.vos@bio.uu.nl
Copyright © 1998 Plons: planten onderzoek voor scholen