Vechten om je eigen plekje

Inleiding

Competitie is overal. Je kunt het omschrijven als de strijd om schaarse goederen. Er is maar één eerste plaats, daarop zijn alle sportcompetities gebaseerd.
In de natuur is het niet anders. Waar je ook kijkt, altijd is er wel een element in de omgeving dat 'schaars' genoemd kan worden. De belangrijkste zijn: licht, water, voedingsstoffen.
Naast schaarse goederen is er ook nog 'omgevings-druk'. Dit kan de wind zijn, of begrazing, een grasmaaier of vuur. Het zijn allemaal elementen die planten in hun groei beinvloeden. Samen zorgen de 'omgeving' en de 'schaarste' ervoor dat de wereld er uitziet zoals zij er uitziet.

Een mooi voorbeeld van competitie-strijd kun je zien in je eigen achtertuin. Laat een pasgemaaid grasveld een paar weken met rust en je hebt je eigen wildernis. Je moet dan ook behoorlijk wat moeite doen om je gazonnetje een gazonnetje te houden, terwijl die "wildernis" haast vanzelf lijkt te ontstaan. Op zich is dit ook zo. Als je tuintje maar lang genoeg zou laten staan en hij zou er groot genoeg voor zijn, zou er op een gegeven moment een compleet bos in je achtertuin groeien. Maar als alles onder de boomgrens op een gegeven moment vanzelf een bos wordt, waarom is dan nog niet alles al "bos"?

De antwoorden daarop zijn simpel. De meeste gebieden krijgen gewoon de gelegenheid niet om bossen te worden. Sommige gebieden wil men namelijk tegen elke prijs houden zoals ze zijn. En men haalt dan ook echt van alles uit om het gebied zo te houden. Onder de noemer "beheer" wordt er druk bemest, gemaaid of begraasd, eigenlijk op elke mogelijke manier ingegrepen, om "wildgroei" te stoppen. Maar wat is nou precies het effect van al die kunstmatige beheersmaatregelen op het beheerde gebied?

Naast de Botanische Tuinen ligt een gebied waar men zich bezig heeft gehouden met die vraag. Dit gebied, dat de Milieu-monitor heet, is onderverdeeld in een aantal kleinere gebiedjes die allemaal op een andere manier beheerd worden. Men hoopt zo te kunnen (laten) zien wat het effect is van allerlei verschillende vormen van beheer op de vegetatie-samenstelling van elk gebied.

Kun je aan dit soort onderwerpen onderzoek doen?
Ja dat kan, maar het vereist enige aandacht. Veranderingen in een gebied kosten meestal veel tijd. Vaak moet je in een termijn van jaren denken. Er zijn manieren om de factor tijd te omzeilen.

experimenteeridee

Rondom iedere school zijn tegenwoordig verschillende typen terrein te vinden, gebaseerd op verschillen in onderhoud. Er is altijd wel gazon en er zijn wegbermen. Deze bermen worden in toenemende mate ecologisch beheerd. Als je een aantal van deze graslandjes opzoekt, is het uitvoeren van verschillende ecologische onderzoeken mogelijk. Je kunt de geschiedenis van het beheer bij de plantsoenendienst opvragen. Daarnaast kun je zelf allerlei factoren bestuderen die groei beinvloeden. Mest, vocht, betreding en dergelijke zijn makkelijk vast te stellen.

Voor wie een beter uitgewerkt idee wil: wij hebben er wat aan gedaan rondom kieming

reacties op deze site kun je kwijt bij: jaap vos @  J.vos@bio.uu.nl
Copyright © 1998 Plons: planten onderzoek voor scholen